RSS Feed

‘El sofá de la sala (pensamientos y tertulias…)’ Category

  1. Mis pensamientos nuevomasculinistas

    julio 20, 2016 by sergio

    Esta es una versión adaptado para mis hijos del post «Mis pensamientos feministas» en el blog Cosas que (me) pasan, de molinos
    ————————–
    Para mis hijos

    Sois hombres porque os ha tocado en una carambola genética. Podríais ser mujeres por la misma carambola.

    Del flickr de Joe Ramírez

    Ser hombres no os hace ni mejores ni peores ni especiales. Ser vosotros sí. Unos días os hace mejores, otros peores y otros especiales.

    Podéis casaros o no. Tener pareja o no. Haced lo que queráis. Siempre habrá alguien al que no le parezca bien o que saque conclusiones absolutamente idiotas y desacertadas sobre vuestra elección. Alguien que puede ser hombre o mujer.

    Tendréis parejas, creo que mujeres pero no lo sé seguro (y en realidad no me importa), que os romperán el corazón. Eso no hace malas a todas las mujeres (u hombres).

    No hay juguetes de niños o de niñas. No hay trabajos de mujeres o de hombres. No existen películas, libros, artistas de hombres o de mujeres. Pero vivimos en un mundo donde parece que solo hay una receta para ser hombre y, a veces, intentará haceros creer que sí existen.

    Lo que hace o dice una hombre puede pareceros maravilloso. Lo que hace o dice una mujer puede pareceros una estupidez suprema. Eso no os hace machistas.

    Que os guste jugar al fútbol o mear de pie no os hace machirulos opresores que perpetúan el patriarcado. Que no os guste tampoco os convierte en poco-hombres ni en líderes de las nuevas masculinidades, del feminismo ni del Frente Popular de Judea.

    Valorad las ofensas en su justa medida. Si alguien (hombre o mujer) os mira el culo por la calle y os dice algo ofendeos y defenderos (si queréis…), pero no lo pongáis a la altura de la opresión que sufren ellas en muchos lugares como ser obligadas a llevar burka, la ablación del clítoris, una violación o los asesinatos machistas. El patriarcado existe, y a vosotros os afectará. Pero a ellas, más.

    Un piropo puede ser un halago o un reconocimiento a algo que alguien hace bien. Suele ser bien recibido. Pero a lo mejor a alguien que no conocéis les importa poco vuestra opinión, sobre todo si tiene que ver con su aspecto físico. Y quizás tampoco le guste que le miréis fijamente como si tuvierais un escáner en los ojos. Respeto.

    Ser padre no os hace más hombres, menos hombres, ni mejores personas.

    Ser padre es exactamente igual de valioso, especial e importante que ser madre.

    No ser padre no te hace más libre.

    Tener hijos es tan estupendo como no tenerlos. Y tan malo.

    No tener hijos es tan estupendo como tenerlos. Y tan malo.

    Tened opinión. Cambiadla. No pasa nada.

    Que nada os dé igual. Sentid, cabrearos, reíros, llorad, subid el tobogán, bajadlo.

    El consejo de un hombre puede ser interesante, necesario y valioso. O puede ser una gilipollez ofensiva. El de una mujer también.

    Trabajad para ser independientes y autónomos. La era de los “hombres inútiles” debería acabar con vuestra generación.

    Pelead con los inútiles, da igual si son hombres o mujeres. La tontería está igualmente extendida entre unos y otros.
    Hay mujeres peligrosas. Huid de ellas.
    Hay muchos hombres idiotas sin solución, espero que no seáis de esos. Y hay muchos otros que nunca se han parado a pensar en si las cosas que hacen pueden ser ofensivas y machistas, habrá que intentar que no haga falta llegar al extremo de que tengáis que reflexionar sobre eso pero, si es el caso, sería bueno que escucharais y reflexionarais si alguna mujer os lo recrimina (aunque lo haga de muy malos modos).

    Hay hombres tóxicos y controladores. No lo seáis vosotros. Hay mujeres que también lo son. Puede que funcione todo muy mal si llegáis a ser pareja de hombres o mujeres así. Si tienes que huir, huye, pero siempre respeta.

    Hay muchos hombres machistas e idiotas. Las dos cosas van juntas a veces, como os dije antes. Hay muchos más que no lo son, o que pueden aprender a no serlo. No eres menos hombre si también les enseñas tú a no serlo, o si aprendéis juntos. Igual por ser hombre te hacen más caso que si se lo intentara enseñar una mujer. También hay mujeres machistas, a las que puedes enseñar tú (¡sí, tú, un hombre!) a no serlo. Ser un ejemplo funciona bien en todos los casos.

    Un hombre puede defender y apoyar a las mujeres. Los hombres pueden ser feministas, de hecho deben serlo, aunque a mí no me guste el término feminista sí me gusta lo que quiere representar. Puede que a vosotros os llegue a gustar el término porque estaréis menos contaminados que yo por ese patriarcado que se resiste a ser enterrado.

    No estáis obligados a ser el sostén de la familia, podéis hacer las tareas domésticas porque tenéis manos con pulgar oponible y además no se os caerá el pene por ello (aunque si se os cayera tampoco seríais menos hombres, o por que vuestros soldados corran poco o directamente no corran), tener hijos o no tenerlos (si los tenéis, podéis cuidarlos igual de bien que las mujeres, y también podéis cuidar a otras personas, tampoco se os caerá el pene por ello), vivir solos o con pareja, tener mil parejas (siempre que no estéis engañando o haciendo daño a alguna de esas mil). No olvidéis que, a pesar de todo, sois privilegiados. Hay otros que no tienen esa suerte, porque sucumbirán al monolitismo y falocentrismo de «lo que es de hombres», del que no siempre es fácil salir (y que en algunos países y culturas está aun más afianzado que en otras), no lo olvidéis. Gastad fuerzas y energías en pelear por ellas y por vuestro derecho a hacer lo que veis justo y os guste “sin dejar de ser hombres”, más que en abrirles la puerta en un edificio, invitarlas siempre (bueno, eso no está mal, pero tampoco lo está que os inviten ellas), o soltar sin pensar piropos que no deseados ni tienen puñetera gracia.

    Vais a hacer tonterías por amor, tonterías alucinantes que no creeríais. Las haréis porque estaréis en el planeta del amor, no porque os hayan hechizado con sus meigallos y os estén manipulando.

    El sexo es bueno. Usadlo con criterio y protección. Disfrutadlo. No es no. Llevad condones siempre.

    Podéis tener amigas mujeres sin que sean vuestra pareja. También si tenéis pareja. Y si vuestras parejas son hombres, también podéis tener amigos hombres.

    Aunque viváis en pareja guardad siempre un espacio para vosotros.

    Si algún día os encontráis diciendo «es que mi pareja no me deja» o «no le va a parecer bien»… replantearos esa relación.

    Hablad el uno con el otro. Y si veis que el otro está haciendo tonterías, hacédselo saber, con cariño y con firmeza. Así es como se cuida la gente (y recordad, podéis cuidar a la gente, no se os caerá el pene por ello).

    Tened cuidado.

    Sois chicos con suerte, disfrutadlo.


  2. Votarei coma roda do muíño

    diciembre 17, 2015 by sergio

    Un pouco mareado si quedei de tanto palabro e ambigüidade nos programas electorais que fun lendo. Cada vez estou máis convencido de que, se son «programas», deberían levar especificados indicadores e orzamento para levalos a cabo e que se vexa ben o seu cumprimento (así facilitamos a «auditoría cidadá»).

    En fin, que retomando e ampliando o que xa fixera en 2012 para as eleccións autonómicas de Galicia, aquí deixo un cadriño coas valoracións dos programas que xa mirei nos temas que eu máis priorizo (quería engadir tamén polo menos Ciudadanos e PP, xa veremos se teño tempo, senón tampouco creo que me perda moito, non?).

    Chámame a atención como, a pesares de ser en moitas ocasións ambiguos, vese a tendencia dos tres partidos que tiven tempo de analizar: o PSOE cunha volta á socialdemocracia «light» á que veuse tendendo en Europa coa crise (pode ser que menos «light» que hai un par de anos, pero «ligh» ao fin e ao cabo), EN MAREA máis á esquerda pero cun puntiño anarko que me mola (que llelo da a alianza con PODEMOS de partidos esquerdistas tradicionais como ANOVA e IU, se ben o xeito de conformar EN MAREA puido ser moitísimo mellor) e NÓS máis de esquerda tradicional pero cun punto moi marcado de nacionalismo.

    Velaquí o cadriño!

    TEMA PSOE En Marea NÓS
    Educación en Dereitos Humanos e Cidadanía Global 🙂 🙂 ?
    Universidade para o coñecemento e acceso universal (non lóxica mercantilista) 😐 🙂 😐
    TIC (open data, software libre, acceso universal, neutralidade da rede) 😐 🙂 🙂
    I+D+I non mercantilizada e curtopracista 🙂 😐 🙂
    Organización estatal (duplicación de funcións, reforma do senado—non eliminación) 😐 🙂 ?
    Lei Mordaza (derogación da lei; transparencia radical e liberdade de expresión) 🙂 🙂 🙂
    Renta básica universal (máis aló da renta mínima para casos especiais) 😐 😐 😐
    Compra pública ética 😐 😐 ?
    Funcionariado (reorganizar, avaliación e control, promover adaptación..) 🙂 ? ?
    Participación (favorecer participación popular na política, repolitización da sociedade como “cidadanía”) 🙂 🙂 🙂
    Xustiza (recursos, reordenación, independencia dos tres poderes) 😐 😐 ?
    Política penitenciaria (preventiva e reinsertativa, non punitiva) 😐 ? 😐
    Déficit público (medidas claras, política de endebedamento para reducila realmente, non como os últimos anos) 😐 ? ?
    Empresa (promoción do tecido empresarial local, desenvolvemento endóxeno, apoio a PYMES e autónomos, simplificación de trámites, tecido empresarial “necesario” e menos prioridade na “moda de internacionalizar”, que quizais só se pode dar en temas moi,moi concretos 🙁 🙂 😐
    Promoción de redución de xornada laboral (que fiscalmente sexa máis vantaxoso para as empresas ter dúas persoas a 20h cada unha que unha a 40) 🙁 😐 😐
    Inspeccións. Tanto en traballo como en fiscalidade e seguridade laboral. Moita máis inspección sobre todo a quen máis pode defraudar 😐 ? 🙂
    Modelo enerxético (descentralizado, soberanía enerxética, aposta por renovables, decrecemento con tramos que prioricen menor consumo) 😐 🙂 🙂
    Bosques e proteccion ambiental (ordenación territorial, política forestal acorde ás rexións promovendo bosques multiutilidade;a clave da xestión sustentable do territorio non serán os espazos protexidos, serán os espazos “non protexidos” ) 😐 ? 😐
    Auga (enfoque de dereito humano e xestión integral do ciclo, priorizando accións/infraestruturas pequenas con peches de ciclo de cercanía, moito máis baratos e sustentables) 😐 🙂 🙁
    Resíduos (penalizar a obsolescencia con controis a produtos, favorecer reutilización e redución, aposta por modelos de non incineración) 😐 🙂 😐
    Modelos de desenvolvemento rural (desenvolvento endóxeno non baseado en gran agroindustria e si en explotacións máis pequenas que poden ser e soen ser en realidade moito máis eficientes enerxéticamente e máis sustentables ambiental e socialmente) 😐 🙂 🙂
    Economía social (promoción de empresas onde o ánimo de lucro non sexa a fin, senon que a estabilidade económica sexa só unha das patas e a tendencia sexa máis a de xenerar utilidades endóxenas para as persoas que reciben bens e servizos da empresa e tamén para as traballadoras) 😐 🙂 🙂
    Conciliación familiar (recoñecemento de paternidade con máis tempo, tamén moito máis para maternidade a nivel países nórdicos, coa problemática de envellemento ben paga a pena, aínda que se vai ser para que logo a descendencia teña que emigrar aínda que non queira…) 😐 😐 ?
    Educación infantil (en liña á finlandesa: modelos máis creativos e menos “de fábrica”; valores cívicos non consumistas, culturais e diversión e menos números e lectura a idades tempranas; recoñecemento, formación e valoración moito maior ao profesorado) 😐 🙂 😐
    Vivienda (máis eficientes, materiais máis sustentables, outro modelo de cidade pensada “para a xente”…) 😐 🙂 😐
    Cooperación para o desenvolvemento como política pública, cun sentido da xustiza global, de protección de dereitos humanos en todo o mundo e desprovista de todo utilitarismo “empresarial” 😐 🙂 😐
    Inmigración (integración, políticas migratorias de apertura e de traballo na orixe, respecto escrupuloso dos dereitos humanos das persoas migrantes) 😐 😐 😐
    Inmunidade parlamentaria e aforados (eliminar) 🙂 🙂 🙂
    Auditoría da débeda española (moita dela son gastos “para amigotes”, mesmo con cheiro a corruptela, que debería ser ben destripada e definir criterios para decidir a non asumible pola sociedade) 🙁 🙂 🙂
    Fiscalidade (moi progresiva; máis impostos ambientais a combustibles e outras prácticas contaminadoras; loita contra paraísos fiscais e quen se aproveita deles) 😐 🙂 🙂
    Modelo de transporte (menos grandes infraestruturas que promoven as metrópoles; aposta por modelos de cidades e vilas medianas e máis ocupación do territorio de cara a desenvolvemento endóxeno; aposta decidida por transporte público e empresas públicas de transportes que cheguen a todo o territorio sen abandonar zonas rurais por non se rentables—>modelo alta velocidade vs. rexionais; desincentivación dos vehículos particulares especialmente a partir de certa cilindrada; menos transporte por estrada; loita contra as emisións e promoción de tecnoloxías menos contaminantes) ? 🙂 🙂
    Dependencia (pago por persoas dependentes e apoio de servizos públicos; recoñecemento e visibilización “dos coidados”) 🙂 🙂 🙂
    Recoñecemento dos feitos nacionais das rexións españolas no que ten que ver con autoxestión (no caso das históricas) e protección da cultura (en todos os casos), sen perder o sentido de país, UE e global. 🙂 🙂 😐

     


  3. Bo vivir

    enero 5, 2015 by sergio

    – Logo, xa non podemos beber máis do río?
    – Non.
    – Por que?
    – A auga está mala, vos fai enfermar.
    – Pero sempre a bebimos.
    – Agora está sucia, pero cunhas tubaxes traeremos auga limpa doutro sitio. Todas teredes que
    axudar.
    – De onde a traeremos?
    – Haberá que mirar, pero seguro que atoparemos algunha fonte, ou debaixo do solo…
    – E esa non estará sucia?
    – Faremos análises e, se é necesario, lle teredes que botar cloro.
    – Cloro? Que é iso?
    – É para limpar o auga.
    – E a do río non se pode limpar?
    – É moito máis caro, trae moita suciedade da mina.
    – A mina? Alí non é onde lle quitan a alma á terra e así poder cambiala por moitas cousas?
    – Sí, sacan ouro e o venden. Os donos deben ter moitos cartos…
    – Por que non a limpan eles, entón?
    – Porque a lei non os obriga.
    – Que lei?


  4. Declaración

    diciembre 31, 2014 by sergio

    – Quérote… Gústasme falando, chateando, wasapeando. Ademais parécesme guapísimo e
    super elegante, sobre todo de blanco. Por riba, divírtesme, fasme rir, encántame xogar
    contigo e contarche confidencias. Xa ves, confío tanto en tí que che deixo o meu diario para
    gardar… Estás ahí nas alegrías e nas penas, na saúde e na enfermidade. Casa comigo!

    – Señor Iphone, queres por lexítima esposa a…


  5. Diálogos de barricada

    diciembre 24, 2014 by sergio

    – Apelido? Molotov. Como o do cóctel? Non, ese é o Señor Daiquiri.
    – Fuaaaa, que malo, é mellor o de que entra un graciosete nun bar e dí “deme un par de
    molotovs”, e lle solta o camareiro “eses cocteis chos poden dar na outra esquina da rúa”.
    – Buajajajajaja
    – Atenta, que xa cargan outra vez, pásame un par deles!


  6. Blog Action Day 2014: tecnología contra la inequidad

    octubre 16, 2014 by sergio

    Este año el Blog Action Day está dedicado a la inequidad, una de las barrearas más importantes para el desarrollo de personas y pueblos (por no hablar de su componente de injusticia e inmoralidad).

     

    El crecimiento económico, receta principal para muchos para lograr ese desarrollo, queda muy atenuado o incluso sólo sirve para crear mayor brecha entre personas cuando tiene lugar en sociedades muy desiguales. Este crecimiento muchos pensamos que también es contraproducente per se en este mundo con tanta desigualdad entre países o zonas geográficas, por no hablar de los propios límites y capacidad de acogida del planeta.

     

    Como no podía ser de otra manera, uno de los 17 Objetivos de Desarrollo Sostenible (que vendrán a sustituir a los Objetivos de Desarrollo del Milenio a partir de 2015) se centra en este problema. Se trata del Objetivo 10: Reducir la desigualdad en y entre países, con una serie de metas que dejamos aquí traducidas:

     

    • 10.1 En 2030 progresivamente conseguir y sostener el crecimiento de ingresos de 40% de la población con menos ingresos en un índice más alto que la media nacional
    • 10.2 En 2030 facilitar y promover la inclusión social, económica y política de todo sin discriminación de edad, sexo, incapacidad, carrera, etnia, origen, religión o económico u otro estado
    • 10.3 Asegurar igualdad de oportunidades y reducir desigualdades, incluso a través de la eliminación de leyes, políticas y prácticas discriminatorias y promoviendo legislació, políticas y acciones apropiada en este ámbito
    • 10.4 Adoptar las políticas, especialmente fiscales y salariales, así como políticas de protección social y progresivamente conseguir mayor igualdad
    • 10.5 Mejorar la regulación y el control de mercados e instituciones financieras globales y fortalecer la implementación de esos controles
    • 10.6 Realzar la voz y representación de países en desarrollo en la toma de decisiones en instituciones económicas y financieras internacionales globales para lograr unas instituciones más eficaces, creíbles, transparentes y legitimadas
    • 10.7 Facilitar una migración y movilidad de las personas ordenada, segura, regular y responsable, incluyendo la implementación de políticas migratorias planificadas y bien dirigidas
    • 10.a) Implementar el principio de tratamiento especial y diferencial para países en desarrollo, en particular países menos adelantados, de acuerdo con los acuerdos de la OMC
    • 10.b) Enfocar la Ayuda Oficial al Desarrollo (AOD) y flujos financieros, incluyendo inversión directa extranjera, a estados donde la necesidad es mayor, en particular Países Menos Adelantados, países africanos, Pequeños Países Insulares y Países Interiores, de acuerdo con sus planes y programas nacionales
    • 10.c) Para 2030, reducir a menos de 3% los costes de transacción de las remesas y eliminar intermediarios de remesas con los costes más altos del 5%
    •  

      Con el afán de reflexionar sobre como la tecnología puede contribuir a un mundo justo y solidario, aprovecho este día para continuar la línea de otras reflexiones sobre los nuevos ODS y como la tecnología puede contribuir a lograrlos que irán apareciendo en el blog de Enxeñería Sen Fronteiras Galicia, y esbozar algunas áreas claves en que la tecnología puede contribuir a lograr el objetivo de disminuir la inequidad (sin ánimo de ser exhaustivo). Aunque las ODS están interrelacionados y no tiene sentido trabajarlos aisladamente, en este caso es especialmente importante tener esta interacción entre ODS presente. El no contar con las mismas oportunidades de desarrollo personal según el país o clase social dónde se nazca tiene varios elementos en los que la tecnología puede contribuir a paliar. Voy a recalcar cuatro, pero espero que podáis aportar muchos más.

       

      Una clave es el acceso a servicios básicos para la vida (por simplificar, la base de la pirámide de Maslow). Tanto agua, como alimentación, energía o vivienda entran en esta categoría, y una tecnología enfocada a todas las personas, inclusiva y solidaria debería ser clave en lograr el acceso a servicios básicos (no pensando solo en “tecnologías para el que puede pagar mucho o, como se suele decir, apostar por el «diseño para/con el otro 90%).

       

      Otro elemento importantísimo de creación de inequidad es el acceso a información y conceptos como la brecha digital, tanto por acceso a recursos educativos, como en temas de movilización y gobernabilidad (primavera árabe) o incluso mercados (acceso a precios actualizados para que los pequeños productores negocien con más igualdad, por ejemplo). Defender la neutralidad de la red (sin priorizar acceso de grandes empresas o sus usuarios, algo que estuvo de moda en pasados meses en USA), y todo lo que tiene que ver con medios de comunicación independientes (o al menos transparentes y no manipuladores), como las radios comunitarias, plataformas de creación alternativas a las grandes agencias de noticias, (con el apoyo tecnológico de nuevas herramientas de sortware, profesionales, software libre, y con canales de distribución hace pocos años inimaginables como internet), hacen de las TIC un gran apoyo para esta (aunque si la gobernanza y participación pública no se define, podría haber una gran amenaza, el gran hermano que pretende el control de datos en nombre de una supuesta mejora en la seguridad acecha…). Posiblemente el hecho de que no haya un ODS específico de TIC venga dado por su condición de transversalidad tan grande.

       

      Un tercer elemento donde la tecnología puede contribuir a reducir la inequidad es el consumo responsable, en este caso de productos tecnológicos, que se promueve cada vez más. Hay que luchar porque el consumo de unos pocos no implique explotación para otros muchos en cualquier punto de la cadena de peoducción, desde los problemas con el coltán en su extracción, con guerras y explotación infantil incluidos, hasta en el procesado de deshechos (obsolescencia programada, basureros tecnológicos). El concepto de electrónica ética deberá reforzarse y promoverse.

       

      Todos estos elementos, en el contexto de la globalización, deberían contribuir a una manera de hacer transferencia tecnológica con enfoque de capacidades, dando importancia a las tecnologías apropiadas.
      tec_personas


  7. El problema de la RSC en las empresas es que no suele ser ni R, ni S, ni C

    febrero 20, 2014 by sergio

    • Porque no suele servir para asumir responsabilidades ante malas prácticas y tampoco para paliarlas o erradicarlas.
    • Porque no suele servir para impulsar la finalidad social de la empresa (ni la interna, ni la externa).
    • Porque no suele permeabilizar a la empresa, sino que está aislada en un departamento (por muy «transversal» que sea), y todavía se toma como una parte más del marketing.

    El planteamiento RSC tiene que surgir de las propias raíces de la empresa, no simplemente tener un departamento.


  8. La renta básica se mueve

    febrero 8, 2014 by sergio

    Parece que hay ideas de presentar en algún ayuntamiento de Galicia la propuesta de que desde el pleno se dé apoyo a la iniciativa legislativa popular sobre renta básica que está en marcha. En la justificación de este apoyo (en línea con una corriente bastante mayoritaria entre quienes defienden la renta básica), se defiende que se pague un monto al mes de más o menos el umbral de la pobreza, que en España se calcula como el 60% de la mediana nacional de los ingresos por unidad de consumo (y sale unos 650 euros al mes). Este sistema de cálculo no me parece adecuado, me gustan más los que calculan la canasta básica media estatal (que también hay muchas formas de calcularla, pero creo que salen resultados más ajustados (y menor cuantía, creo que 650 euros como renta básica es excesivo).


  9. Tecnología para el desarrollo humano, más allá de las tecnologías apropiadas

    febrero 3, 2014 by sergio

    En canal solidario dejé un artículo que habla sobre neutralidad tecnológica y la necesidad de superar el concepto de «tecnologías apropiadas». Estos días lo podéis ver en la portada y si no aquí

    bombas_inteligentes

    Actualización 4 de julio: con la mala noticia del cierre de Canal Solidario, aquí transcribo el artículo

    Imaginemos una actividad para la que se necesita un tipo de tecnología y como óptimo se busca que sea:

    • Fácil de encontrar o fabricar, preferiblemente que se puede hacer en la zona, fácilmente replicable o adaptable, además de barata.
    • Fácil de reparar y mantener, incluso por los propios usuarios, y resistente.
    • Culturalmente aceptable y asimilable.
    • Que supere en eficiencia y eficacia a tecnologías anteriormente empleadas para la misma actividad, y de forma que el incremento de eficacia haga que compense el aprendizaje de uso a los posibles usuarios y usuarias (y se la apropien).

    Una tecnología que cumpla estas características parece apropiada (tanto en el sentido de apropiación por quienes la vayan a usar como por ser adecuada para cubrir la necesidad para la que se va a usar). De hecho, estas son las característica más importantes de lo que se ha dado en llamar tecnologías apropiadas. Pero, desde que ese concepto se empezó a definir, a finales de los años 60 del siglo pasado, el debate sobre esta terminología ha ido generando nuevas denominaciones como el de tecnologías con rostro humano, tecnologías intermedias y otras.

    Sin embargo, en cualquiera de estas denominaciones se está poniendo en el centro a la propia tecnología (el adjetivo describe a la propia tecnología) obviando en muchas ocasiones su propósito final y por tanto despojándola de su componente ético-político. Filósofos como Marcuse o Habermas han reflexionado sobre si es posible aislar totalmente la tecnología de esa componente ético-política. Ha habido y hay intereses de neutralizar a la tecnología diciendo que “no es buena ni mala”, aunque en ocasiones se matiza que “depende de como se use”. En Ingeniería Sin Fronteras tenemos la opinión de que ese uso viene definitivamente determinado por una intencionalidad profunda de la tecnología concreta a la que nos estamos refiriendo y, sobre todo, del modelo de desarrollo en y para el que se concibe. Se da por tanto una dualidad. Por ejemplo, las armas desarrolladas en el siglo XX, tomadas aisladamente, pudieran considerarse en ciertos contextos como tecnología apropiada (e incluso que tengan una finalidad concreta que no parece ir en contra del concepto de promoción del desarrollo humano global, si se trata de protección de población civil, por ejemplo). Pero en el contexto de carrera armamentística en el que se desarrollaron, la intencionalidad profunda de las armas no parece muy en la línea de lo que se suele entender por desarrollo humano, ¿no? De ahí la tendencia “anti-armamentística” de la asociación (que ha participado activamente en campañas como No a la Investigación Militar).

    De estas reflexiones se ha ido (y continúa) construyendo el enfoque de tecnología para el desarrollo humano (TpDH), donde se toma a la tecnología como un medio para lograr un fin, teniendo siempre en cuenta esa intencionalidad profunda (con su consiguiente componente ético-político), pero sin perder de vista esa dualidad. El fin es el desarrollo humano, sea lo que sea, ya que es un concepto en permanente discusión. Lo que parece que va generando acuerdo es que ese concepto tiene que ver entre otras cosas con derechos humanos, igualdad de oportunidades, equidad, protección de personas y grupos vulnerables y acceso a servicios básicos y, algo quizás más importante, la soberanía individual y de cada pueblo y el derecho a la participación en la definición del desarrollo dada por el concepto de ciudadanía. Pero tampoco se pierde de vista la componente técnica más neutral, compartiendo para ello el concepto de tecnologías apropiadas.

    Ingeniería Sin Fronteras entiende que, por principios éticos, la tecnología debe estar al servicio del ser humano y que, para conseguir esto, es necesario enfocar su gestión desde una perspectiva de generación de conocimiento y empoderamiento. Cuestiona, por tanto, la relevancia de las tecnologías clasificadas intrínseca y únicamente como apropiadas, así como los programas de desarrollo tecnológico que no incorporan la visión y la participación del usuario final desde su propia definición (clave para ello el enfoque de fortalecimiento de capacidades y derechos), y una finalidad de desarrollo humano. De ahí la importancia de incluir este enfoque en cualquier acción de desarrollo donde se emplee tecnología en su sentido amplio (soluciones materiales y también metodológicas) y no sólo en el ámbito de la cooperación internacional (que es donde inicialmente surgió e Ingeniería Sin Fronteras lo adoptó como su rasgo de especialización casi desde su nacimiento como federación de asociaciones hace ya más de 20 años).

    ¿Por qué el enfoque TpDH es clave dentro de cualquier acción de desarrollo?

    Porque la tecnología es un hecho inherentemente humano, está presente en prácticamente cualquier actividad humana hoy en día. La introducción de nuevas tecnologías o el desarrollo de las existentes en una sociedad constituye uno de los medios para contribuir a su desarrollo, pero no de cualquier manera.

    Porque los adelantos en el desarrollo humano y la erradicación de la pobreza logrados en el siglo XX se han basado en gran medida en adelantos tecnológicos.

    Por la constatación de que, acompañando procesos de desarrollo, es posible cambiar la realidad especialmente a través de dos instrumentos, diferentes, aunque íntimamente relacionados:

    • Las acciones directas de acompañamiento de las personas y comunidades más necesitadas en la construcción de su propio desarrollo (dimensión local).
    • Las acciones de influencia en el plano político destinadas a cambiar el marco de relación entre los distintos actores sociales, tanto en el ámbito local como en el internacional (dimensión global).

    En ambos casos la tecnología juega un papel importantísimo, en el primer caso de la mano de acceso a servicios básicos y empoderamiento, y en el segundo por la dimensión global del consumo tecnológico y su vinculación a los Derechos Humanos (explotación laboral en la obtención de materias primas, por ejemplo). De esta manera, la tecnología está directamente relacionada con el modelo de desarrollo imperante, por ello es necesario orientarla hacia la promoción del desarrollo humano basada en valores y principios distintos a los que el modelo actual impone (hiperconsumismo,el capital antes que las personas, competitividad a todos los niveles, individualismo, etc.).

    ¿Y QUÉ PUEDO HACER YO?

    • Todas las personas somos usuarias de tecnología, y con ese uso podemos cambiar el mundo (al usar tecnología también hacemos política). Profundiza sobre el concepto de tecnología para el desarrollo humano para defender el hecho tecnológico incluyendo su componente ético-política. Aquí hay un repositorio donde se irá recopilando documentación sobre el tema ordenada según su complicación.
    • Defiende una educación en tecnología no basada en la parte más técnica, sino integral y con enfoque de desarrollo humano. Para empezar, que no resten horas a la asignatura de tecnología (como ocurre con la LOMCE) por una pretendida implantación “transversal” de los aspectos tecnológicos en otras materias, lo cual sólo es una manera de invisibilizar la parte más filosófica-ética de la misma, que se podía incluir en el curriculum de la asignatura, dándole más importancia a la parte más utilitarista (y neutral) de la tecnología. Hay distintas plataformas que defienden que se mantenga esta asignatura, como PEAPT.
    • Apoya y difunde campañas que visibilicen la tecnología como hecho integral que e puede facilitar un “buen vivir” para todas las personas (con especial atención a los grupos “sin voz”), como las de Electrónica Ética, Ciencia Libre, No a la investigación militar, acceso y buena gobernanza de servicios básicos como TIC (con la promoción del uso de software libre y hardware libre), agua, energía , soberanía alimentaria, tratamiento adecuado de resíduos, etc.
    • Participa en movimientos que defienden la soberanía tecnológica como un aspecto clave del “ejercicio de ciudadanía activa y responsable” y huyen de la interesada neutralidad tecnológica que se pretende imponer. Pueden ser desde algunos movimientos de hackers o makers, a asociaciones de desarrollo como Ingeniería Sin Fronteras o ambientalistas como Amigos de la Tierra o Ecologistas en Acción, o simplemente grupos que practican alguna modalidad de la filosofía DIY (do it yourself), desde manualidades a huertos urbanos.

  10. Renta básica y libertad personal

    noviembre 4, 2013 by sergio

    La renta básica sigue pareciéndome un sistema atractivo, pero es un concepto todavía en permanente construcción y creo que cada persona que la defiende la entiende con unos matices distintos. Uno de ellos es la parte “comunitaria” de la renta básica que proponen en este artículo en Altermundo (que en vez de entregarse en mano iría a un fondo donde colectivamente se decidiera su uso). Yo creo que tiene que ser solamente una renta personal y que cada uno la gaste como quiera (si quiere hacer cooperativas o grupos de trabajo, o asociaciones, que las haga). Para la “solidaridad obligatoria” ya seguiría estando el estado (los impuestos se seguirían cobrando y deberían seguir sirviendo para asegurar el acceso a servicios básicos, de hecho de esos impuestos a la producción de empresas y personas se podría articular la renta básica, ojalá que en especial de empresas de economía social y PYMES, pero eso es otra historia).

    La libertad y derecho a elegir es una de las virtudes más “humanas” que conozco. Esto es algo que teóricamente defienden (y de lo que se quieren apropiar) los que se hacen llamar liberales. La diferencia más grande con ellos que tengo es el hecho de que creo que para que haya una libertad real hay que partir de una igualdad de oportunidades que no existe (y que por las dinámicas del mundo mundial tiende a diluirse, transformarse, concentrarse en determinados lugares, entidades o grupos sociales, con el consiguiente grado de sufrimiento para las personas más vulnerables que quedan fuera de esos “islotes de bienestar”). Por eso creo que el Estado “solidario” debe ser el mecanismo corrector para asegurar, si no ya una igualdad completa, sí un acceso mínimo a los servicios básicos y derechos humanos consensuados para una vida digna. Y eso el mercado no está en condiciones de darlo, por lo menos sin dejar fuera a muchas personas que, incluso aunque no generado “a sabiendas” (que a veces sí), sí es un efecto de darwinismo social que genera, por mucho que los liberales nieguen su darwinismo social como en la historieta de Carlos Rodríguez Braun en la revista Actualidad Económica número 2737.

    islotes